Boşanmada Mal Paylaşımı

Ekim 2, 2020by Cemre Bingöl0

Boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır sorusunun cevabı, boşanma aşamasında olan pek çok kişi tarafından merak edilmektedir.

Boşanmada mal paylaşımı kuralları, açılacak boşanma davasının türüne göre değişiklik arz edecektir.

Taraflar, aralarında anlaşırsa, mal paylaşımının nasıl yapılacağına bizzat kendileri karar verebilir.

Anlaşmalı boşanma davası açıldığında tarafların kararlaştırdıkları mal paylaşım şeklini bir protokol hazırlayarak mahkemeye sunması gerekmektedir.

Çekişmeli boşanma söz konusu olduğunda ise, mal paylaşımı, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre yapılacaktır.

Halk arasında, boşanmada mal paylaşımının yarı yarıya olacağına dair bir kanı söz konusu ise de; gerçekte durum daha inceliklidir.

Boşanmada Mal Paylaşımı Kuralları

01 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile evliliklerde yasal mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimi kabul edilmiştir. Bu tarih itibariyle gerçekleşen evliliklere ve boşanmada mal paylaşımına uygulanacak mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. 01 Ocak 2002 tarihinden önce yürürlükte olan Medeni Kanun ise eşler arasında Mal Ayrılığı Rejiminin geçerli olduğunu kabul etmekteydi. Yeni yürürlükte bulunan kanun boşanmada mal paylaşımına uygulanacak eşlerin seçebileceği üç ayrı mal rejimi de düzenlemiştir. Bunlar;

  • Mal ayrılığı rejimi,
  • Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi,
  • Mal ortaklığı rejimi, olmak üzere yasal mal rejimi yanında 3 seçimlik mal rejimi yeni kanun ile düzenlemiştir.

Taraflar yukarıda belirtilen mal rejimlerinden birini özel olarak seçmemişler ise kanunen edinilmiş mallara katılma rejimine tabidirler.

Yani, taraflar arasında seçilmiş özel bir mal rejimi yoksa boşanmada mal paylaşımı 01 Ocak 2002 tarihinden önce alınan malların paylaşımında mal ayrılığı rejimine göre, 01 Ocak 2002 tarihinden sonra alınan malların paylaşımında edinilmiş mallara katılma rejimine göre yapılacaktır.

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Eşler edinilmiş mallara katılma rejimine tabi ise, boşanmada mal paylaşımında öncelikle her eş kendisine ait kişisel mallarını geri alır. Bir eşin evlenmeden önceki kişisel malı (örneğin; miras yoluyla kalan gayrimenkul ve menkul mallar ev, araba, yazlık gibi) boşanmadan sonra da o eşin kişisel malı olarak kalır. Boşanmada mal paylaşımı yapılırken öncelikle, eşlere ait tüm malların bir tasnifi yapılır. Buna göre, eşlere ait mallar edinilmiş mal veya kişisel mal olarak kategorileştirilir. Edinilmiş mallar tasfiyeye tabi tutulurken, kişisel mallar tasfiye dışı bırakılır. Türk Medeni Kanun’da kişisel malların ne olduğu dört bent halinde sayılmıştır. Kanuna göre bunlar;

  1. Eşlerden yalnız birinin kişisel kullanımına yarayan eşya,
  2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
  3. Manevî tazminat alacakları,
  4. Kişisel mallar yerine geçen değerler olmak

Ayrıca taraflar, aralarında bir sözleşme yaparak kişisel mallara nelerin gireceğini kararlaştırabilirler. Kanun bu sözleşme ile nelerin kişisel mallara dahil edilebileceğini de belirtmiştir. Kanuna göre; eşler, mal rejimi sözleşmesiyle, bir mesleğin icrası veya işletmenin faaliyeti sebebiyle doğan edinilmiş mallara dâhil olması gereken malvarlığı değerlerinin kişisel mal sayılacağını kabul edebilirler. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilirler. Örneğin size miras kalan bir gayrimenkul sizin kişisel malınızdır, fakat bu gayrimenkulden aldığınız kira kişisel malınız değil evlilik birliğinde edinilmiş maldır. Dolayısıyla boşanmada mal paylaşımı sırasında buna dikkat edilecektir. Ancak sözleşme ile aksi kararlaştırılıp bu gelir kişisel mal olarak belirlenebilir.

bosanma mal paylasimi

Edinilmiş mal; evlilikte her eşin edinilmiş mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir yani evlilikte süresince kazanılan her türlü ortak malvarlığı değerleridir. Kanuna göre bunlar;

  • Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
  • Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
  • Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
  • Kişisel mallarının gelirleri,
  • Edinilmiş malların yerine geçen değerler

Kanuna göre; belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, yani söz konusu malın kişisel mal olduğunu iddia eden iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür. Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır. Kısaca ve net olarak bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir ve ortaktır.

Kişisel mal ve edinilmiş mallara örnek verecek olursak;

  • Kişisel bakıma ilişkin eşyalar, sadece kadınlara veya sadece erkeklere özgü eşyalar (örneğin epilasyon aleti, tıraş takımı) kişisel olarak kullandığınız spor malzemeleri, cep telefonunuz, şahsi bilgisayarınız ve benzeri kişisel kullanımınıza yarayan şeyler kişisel maldır.
  • Miras ve bağış ile iktisap edilen malların tamamı kişisel maldır. Örneğin, ailenizden, dedenizden, babanızdan, annenizden size miras kalan taşınmazlar kişisel maldır. Fakat bu taşınmazdan kira geliri elde ediyorsanız sadece bu kira bedeli edinilmiş mal kategorisine girer.
  • Size miras kalan tarlayı satıp, bu para ile yeni bir daire alırsanız bu sizin kişisel malınızdır.
  • Evlilikten önce aldığınız bir ev sizin kişisel malınızdır. Bu evi satıp parasıyla aldığınız yeni ev de sizin kişisel malınızdır.
  • Şans oyunlarından, süper loto, kazı kazan gibi oyunlardan veya at yarışından, iddaa kuponundan kazandığınız ikramiye kişisel malınızdır.
  • Evlilik devamınca çalışmanız sonucu kazandığınız para ile aldığınız ev veya araba edinilmiş maldır.
  • Emekli ikramiyesiyle aldığınız ev edinilmiş maldır. Bu örnekler çoğaltılabilir.

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Hesaplanır?

Eşler edinilmiş mal rejimine tabiyse, boşanma durumunda mallar değil; o malların oluşturduğu malvarlığı değerlerinin ikiye bölünmesi söz konusu olur.

Örneğin, eşlerin ortak bir konutu mevcutsa bu konutun hissesi yarı yarıya bölünmez; konuta karşılık gelen parasal değer hesaplanır ve bu ikiye bölünür.

Kanuna göre; boşanmada mal paylaşımında önce her eşin kişisel malları, edinilmiş mallardan ayrılır. Sonra, edinilmiş malların borçları bu değerden düşülür. Geriye kalan miktar artık değeridir. Evlilik süresince edinilen mallar eşlerin dayanışması sonucunda elde edildiği fikrinden hareketle, kural olarak bu artık değer, eşler arasında yarı yarıya paylaştırılır.

Kanunumuzda, ayrıca özel hüküm olarak; bir eşin diğer eşe ait mala yaptığı katkıyı isteme hakkı da koruma altına alınmıştır. Değer artış payı alacağı adı altında düzenlenen bu kural uyarınca; bir eş, kendi malvarlığından diğer eşin malvarlığında olan bir eşyanın edinilmesine veya iyileştirilmesine katkı yapmış, onu önceki halinden daha değerli hale getirmişse; yaptığı bu katkıyı da isteme hakkına sahiptir. Örneğin, bir eş, diğer eşe miras kalan bir evde tadilat yaptırmış ve bu şekilde evin piyasa fiyatını artırmışsa; yaptığı katkı oranında bedel talep etme hakkını haiz olur.

Netice olarak, eşler, eğer başkaca bir mal rejimi kararlaştırmamış ise, kanun uyarınca edinilmiş mallara katılma rejimine tabi olacaktır. Mal paylaşımına ilişkin dava, boşanma davasından sonra, ayrı bir dava olarak açılabilir. Uygulamada, mal paylaşımı davası boşanma ile birlikte açılsa da genelde mahkeme tarafından dosyalar tefrik edilmekte ve boşanma davasının sonucu beklenmektedir.

Bu yazımızda, boşanmada mal paylaşımı konusunu ve boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır sorusunun cevabını inceledik. Ancak yine de aklınıza takılan bir soru olursa yorumlar kısmında sorabilir, aile hukuku avukatı olarak sizi temsil etmemiz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

6 + two =

DANIŞMA HATTI

Kor Avukatlık ve Danışmanlık. Bu sitede bulunan bütün içerik, Türkiye Barolar Birliği’nin Meslek Kurallarına uygun şekilde tasarlanmış olup sadece bilgilendirme amaçlıdır.                             

Copyright © KorHukuk 2020